Print this page
Tuesday, 10 December 2019 17:19

กฎหมายควรรู้เมื่อจะก่อสร้างหรือดัดแปลงบ้าน ตอนที่ 12 : บันไดบ้าน กับกฎหมายควบคุมอาคาร

Written by
Rate this item
(0 votes)

กฎหมายควรรู้เมื่อจะก่อสร้างหรือดัดแปลงบ้าน
ตอนที่ 12 : บันไดบ้าน กับกฎหมายควบคุมอาคาร

สำหรับบ้าน 2 ชั้นขึ้นไป หรือแม้แต่บ้านชั้นเดียวที่มีพื้นที่ต่างระดับกัน หรืออยู่สูงจากพื้นที่โดยรอบภายนอก จะต้องมีบันไดเชื่อมระหว่างชั้นหรือพื้นที่ต่างระดับนั้นๆ ทั้งนี้ ลักษณะของบันไดบ้านจะต้องเป็นไปตามที่กฎหมายควบคุมอาคารกำหนด ไม่ว่าจะเป็น ความกว้างบันได ช่วงความสูงบันได ความกว้างและความสูงของขั้นบันได รวมถึงระยะต่างๆ นอกเหนือจากที่กล่าวมา
 

 ท่านเจ้าของบ้านคงทราบว่า หากบ้านมีความสูงตั้งแต่สองชั้นขึ้นไป หรือเมื่อพื้นที่ภายในชั้นเดียวกันของบ้านมีความต่างระดับกัน หรือบ้านที่อยู่สูงจากพื้นที่โดยรอบภายนอก ก็จำเป็นจะต้องมีบันไดสำหรับใช้ขึ้นลงระหว่างชั้นหรือความต่างระดับนั้นๆ หากบ้านหลังใดมีระดับเดียวกันทั้งหลัง ตั้งแต่ภายนอกจนถึงภายใน บ้านหลังนั้นก็ไม่จำเป็นจะต้องมีบันไดเลยก็ได้

       เมื่อบ้านต้องมีบันได กฎหมายควบคุมอาคารได้กำหนดให้บันไดต้องก่อสร้างเป็นไปตามเกณฑ์ โดยกำหนดทั้งความกว้างบันได ช่วงความสูงบันได ความกว้างและความสูงของขั้นบันได (ลูกนอนและลูกตั้ง) นอกจากนั้นยังกำหนดให้บ้านหรืออาคารที่มีความสูงถึงระดับหนึ่ง ต้องมีบันไดหนีไฟเพิ่มอีกหนึ่งบันได ทั้งนี้ก็เพื่อความปลอดภัยในการอยู่อาศัยหรือใช้งาน
 
ข้อกฎหมายเรื่องบันได
       กฎหมายเรื่องบันไดสำหรับบ้านพักอาศัย มีกำหนดไว้ใน กฎกระทรวงฉบับที่ 55 (พ.ศ. 2543) ข้อ 23 ซึ่งกำหนดบันไดสำหรับอาคารอยู่อาศัยไว้ดังนี้

ข้อ 23 บันไดของอาคารอยู่อาศัยถ้ามีต้องมีอย่างน้อยหนึ่งบันไดที่มีความกว้างสุทธิไม่น้อยกว่า 80 เซนติเมตร ช่วงหนึ่งสูงไม่เกิน 3 เมตร ลูกตั้งสูงไม่เกิน 20 เซนติเมตร ลูกนอนเมื่อหักส่วนที่ขั้นบันไดเหลื่อมกันออกแล้วเหลือความกว้างไม่ น้อยกว่า 22 เซนติเมตร และต้องมีพื้นหน้าบันไดมีความกว้างและยาวไม่น้อยกว่าความกว้างของบันได

บันไดที่สูงเกิน 3 เมตร ต้องมีชานพักบันไดทุกช่วง 3 เมตร หรือน้อยกว่านั้น และชานพักบันไดต้องมีความกว้างและยาวไม่น้อยกว่าความกว้างของบันได ระยะดิ่งจากขั้นบันไดหรือชานพักบันไดถึงส่วนต่ำสุดของอาคารที่อยู่เหนือขึ้นไปต้องสูงไม่ น้อยกว่า 1.90 เมตร  

ภาพแสดงระยะต่างๆ ของบันไดตามที่ระบุในตาราง

ขอบเขตระยะต่างๆ ของบันได ได้แก่ ความกว้าง ความกว้างสุทธิ และช่วงบันได

       ข้อกำหนดนี้ใช้สำหรับบันไดที่ใช้งานปกติโดยทั่วไปสำหรับบ้าน (ไม่ว่าท่านจะเรียกเป็น บันไดหลัก บันไดรอง บันไดทางเข้าบ้าน หรือไม่ว่าจะอยู่ภายในหรือภายนอกบ้าน) ข้อกำหนดในข้อนี้ไม่ใช้กับบันไดหนีไฟหรือบันไดสำหรับผู้พิการ ทุพพลภาพหรือคนชราซึ่งมีกฎหมายกำหนดไว้อีกโดยเฉพาะ จากข้อกฎหมายข้างต้นสามารถสรุปและขยายความ ได้ว่า
 
       1. บันไดบ้าน ถ้ามี ต้องมีอย่างน้อยหนึ่งบันได
       
โดยบันไดที่ต้องมีอย่างน้อยหนึ่งบันไดนั้น จะต้องมีระยะต่าง ๆ เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดด้วย หากบ้านของท่านมีบันไดหลายบันได แต่บันไดทั้งหมดที่มีนั้นมีระยะต่าง ๆ ไม่เป็นไปตามกฎหมาย ถ้าอยู่ระหว่างยื่นขออนุญาตก่อสร้างท่านก็จะไม่ได้รับอนุญาตจนกว่าจะแก้ไขแบบให้ถูกต้อง

 2. บันไดบ้านต้องกว้างสุทธิไม่น้อยกว่า 80 เซนติเมตร
       ขอให้สังเกตเรื่องความกว้างบันได โดย กฎกระทรวงนั้นใช้คำว่า “ความกว้างสุทธิ” ซึ่งหมายความว่า ความกว้างที่วัดจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งโดยปราศจากสิ่งใด ๆ กีดขวาง แม้จะไม่ได้กำหนดว่าวัดที่จุดใด แต่ก็เข้าใจได้ว่าต้องวัดในจุดที่กว้างน้อยที่สุดและจะต้องมีระยะไม่น้อยกว่า 80 เซนติเมตร อย่างไรก็ตาม ในข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร เรื่องการควบคุมอาคาร พ.ศ. 2544 ข้อ 38 ก็มีการกำหนดเรื่องบันไดไว้เช่นกัน โดยเนื้อหาเกือบทั้งหมดเหมือนกับกฎกระทรวง แต่มีที่แตกต่างไป คือ กำหนดให้บันไดมีความกว้างไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครฯ ใช้คำว่า “ความกว้าง” และให้ความหมายของความกว้างว่า หมายถึง ระยะที่วัดตามความยาวลูกนอนบันได แปลว่าการวัดความกว้างบันไดจะต้องวัดที่ลูกนอนบันได

       ดังนั้นสำหรับบ้านที่อยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร พึงต้องทราบว่าระยะความกว้างบันไดบ้านของท่านจะต้องมีความกว้างเป็นไปตามกฎหมายโดยวัดสองจุด คือ ความกว้างบันไดวัดที่ความยาวลูกนอน (ตามข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครฯ) ต้องยาวไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร และความกว้างบันไดเมื่อวัดในจุดที่ปราศจากสิ่งกีดขวางจะต้องมี “ความกว้างสุทธิ” (ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 55) ไม่น้อยกว่า 80 เซนติเมตร

       3. บันไดช่วงหนึ่งต้องสูงไม่เกิน 3 เมตร หากสูงเกินต้องมีชานพัก
       ช่วงบันได หมายถึง ช่วงที่ขั้นบันไดเป็นขั้นต่อเนื่องกัน กรณีที่ความสูงระหว่างชั้นของบ้านมากกว่า 3 เมตร กฎหมายจะกำหนดให้บันไดที่ขึ้นลงระหว่างชั้นนั้นทำเป็นขั้นต่อเนื่องได้สูงสุดไม่เกิน 3 เมตร โดยจะต้องมีชานพักคั่นไว้ก่อน แล้วจึงทำเป็นขั้น ๆ ต่อเนื่องไปจนถึงระดับที่ต้องการได้

       4. พื้นหน้าบันได และชานพักบันได ต้องมีความกว้างและยาวไม่น้อยกว่าความกว้างบันได
       พื้นหน้าบันไดก็คือ บริเวณพื้นก่อนเดินขึ้นหรือลงบันไดขั้นแรก และ บริเวณพื้นหลังจากเดินขึ้นหรือลงบันไดขั้นสุดท้าย ส่วนชานพัก ก็คือ พื้นที่ที่อยู่คั่นอยู่ระหว่างช่วงบันได ทั้งสองพื้นที่นี้กฎหมายกำหนดให้มีความกว้างและยาวอย่างน้อยเท่ากับความกว้างบันได

       5. ระยะดิ่งจากขั้นหรือชานพักถึงส่วนต่ำสุดต้องสูงไม่น้อยกว่า 1.90 เมตร
       ระยะความสูงเหนือขั้นบันไดทุกขั้นหรือเหนือชานพักทั้งหมด จะต้องมีความสูงวัดตามแนวดิ่งจนถึงสิ่งกีดขวางเหนือหัวไม่น้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด ทั้งนี้ก็เพื่อไม่ให้เดินขึ้นลงแล้วหัวอาจชนนั่นเอง

       6. ลูกตั้งบันไดต้องสูงไม่เกิน 20 เซนติเมตร และลูกนอนบันไดต้องกว้างไม่น้อยกว่า 22 เซนติเมตร
       ความสูงของขั้นบันไดหรือระยะที่เรายกเท้า เรียกว่า “ลูกตั้ง” และความกว้างของขั้นบันไดหรือขั้นที่เท้าเหยียบ เรียกว่า “ลูกนอน” กฎหมายกำหนดควบคุมไว้ก็เพื่อไม่ให้บันไดมีขั้นสูงหรือแคบเกินไป จนอาจทำให้เกิดความไม่ปลอดภัยในการเดินขึ้นลง

ตารางแสดงระยะต่างๆ ของบันได ตามคุณลักษณะขององค์ประกอบตามที่กฎกระทรวงกำหนด
 

คุณลักษณะขององค์ประกอบตามที่กฎกระทรวงกำหนด อาคารอยู่อาศัย (ไม่รวมถึงอาคารอยู่อาศัยรวม)
ความสูงช่วงบันได (A) ≤ 3.00 เมตร
หากเกินต้องมีชานพัก ยกเว้นบันไดโค้ง
 ความสูงลูกตั้ง (B) ≤ 20 เซนติเมตร
ความกว้างลูกนอนโดยหักส่วนเหลื่อม (C) ≥ 22 เซนติเมตร
เฉลี่ย ≥  22 ซม. สำหรับบันไดโค้งเกิน 90 องศา
ความกว้างและความยาวพื้นหน้าบันไดและชานพักบันได (D) ≥ ความกว้างบันได
ระยะดิ่งจากขั้นบันไดหรือชานพักถึงส่วนต่ำสุดเหนือขึ้นไป (E) ≥ 1.9 เมตร


       พึงทราบไว้ว่าระยะต่าง ๆ ที่กำหนดในกฎหมายนั้นเป็น เกณฑ์ขั้นต่ำ ซึ่งไม่ได้หมายความว่า หากทำตามที่กฎหมายกำหนดแล้วจะสะดวกสำหรับการใช้งาน ยกตัวอย่างเช่น ความสูงลูกตั้งและความกว้างลูกนอน ถ้าจะให้แนะนำ ก็ควรจะมีลูกตั้งสูงระหว่าง 15 – 17.5 เซนติเมตร ส่วนลูกนอนถ้าทำได้ควรกว้าง 30 เซนติเมตร ทั้งเพื่อให้ทุกคนในบ้านเดินขึ้น-ลงสบายไม่สูงเกินไปและเดินได้เต็มฝ่าเท้า หรือระยะดิ่งจากขั้นหรือชานพักบันได ถ้าเป็นไปได้ก็ควรทำให้มีความสูงมากกว่า 1.90 เมตร สำหรับคนในบ้านที่ตัวสูง ๆ จะเดินขึ้นหรือลงแล้วไม่รู้สึกเฉียดหัว

       ยังมีเรื่องบันไดสำหรับบ้านพักอาศัยที่สำคัญอีกบันไดหนึ่งคือ “บันไดหนีไฟ” ที่กฎหมายกำหนดให้เฉพาะบ้านพักอาศัยที่มีความสูงชั้นและมีลักษณะที่เข้าข่าย จะต้องมีบันไดหนีไฟเพิ่มอีกหนึ่งบันได คราวหน้าจะนำมาเล่าให้ทราบ

Read 1273 times
Super User

At vero eos et odio dignissimos ducimus qui blanditiis praesentium voluptatum

atque corrupti quos dolores et quas molestias excepturi sint.

Latest from Super User